Gepubliceerd op: 01-07-2026
Een betekenisvolle daginvulling, arbeidsbesparende technologie, passende zorg, een eigen plek in de samenleving en een ondersteunend netwerk. Die kanslijnen benoemden Zorgverzekeraars Nederland en VGN in 2022 om de transitie te maken naar een duurzame, toekomstbestendige en betaalbare gehandicaptenzorg. Elementen die we ook terugzien in de Vilans-visie 'Het leven centraal'. Hoe staat de transitie in de gehandicaptenzorg er anno 2026 voor? Vilans-adviseur Renée Struijk sprak daarover met organisaties die daaraan werken en met naasten en ervaringsdeskundigen.
Haar vermoeden dat er al veel gebeurt, werd bevestigd: ‘Organisaties zien natuurlijk al langere tijd dat de manier waarop het nu gaat niet houdbaar is en zoeken naar alternatieven. Hoe kunnen we goede zorg blijven bieden? Wie zou wanneer iets kunnen doen? Dat hoeven niet altijd betaalde krachten te zijn, dat kunnen ook vrijwilligers zijn of naasten. Mij viel ook op dat er heel veel energie in organisaties zit die daarmee bezig zijn. Ze zijn er trots op en daar willen de mensen ook iets over vertellen. Die olievlek vergroten zou mooi zijn. Het is goed aandacht te besteden aan werkwijzen die organisaties nu al zelf gebruiken en die blijken te werken, maar nog niet verder zijn gedeeld. We verkennen hoe we deze organisaties bij elkaar kunnen brengen. Ze hoeven toch niet allemaal zelf het wiel uit te vinden.’
Zorg en maatschappij hand in hand
Die olievlek vergroten, is nodig ook, vindt Renée. ‘Het uitgangspunt is dat mensen zo lang mogelijk zelf blijven doen wat ze kunnen. En soms ook, als dat kan, hun vaardigheden vergroten of aanleren om iets weer zelf te kunnen blijven doen. Daarnaast vinden we omzien naar elkaar en samenredzaamheid belangrijk. En dat de maatschappij ziet dat mensen met een beperking ook hun talenten hebben en kunnen deelnamen aan de maatschappij. In onze geïndividualiseerde samenleving zijn we het zorgen voor elkaar een beetje kwijtgeraakt. We moeten weer leren om naar elkaar om te kijken. Lastig, want we hebben natuurlijk ook zoveel andere dingen te doen. Maar de toenemende zorgvraag kunnen we alleen met elkaar beantwoorden.’
Wensen en dromen
In het leven van mensen met een beperking spelen familie en naasten vaak van jongs af aan al een belangrijke rol. ‘In de gehandicaptenzorg leven mensen een leven lang met een beperking en is professionele zorg meestal al lang aanwezig’, constateert de Vilans-adviseur. ‘De focus ligt op wat iemand kan leren en hoe iemand zich kan ontwikkelen om zoveel mogelijk autonomie en eigen regie te hebben. De begeleidingsbehoefte is wel heel verschillend. Voor de één geldt zo lang mogelijk zelfstandigheid bevorderen en ondersteunen, voor een ander geldt totale overname van zorg. Het gaat wel altijd over een goed leven en aandacht voor wensen en dromen, in nauwe samenwerking met mensen zelf en hun naasten als dat kan en gewenst is.’
Voor iedereen verschillend
Iedereen herkent de kanslijnen en de elementen van Het leven centraal, merkte Renée tijdens haar ronde langs organisaties, ouders en ervaringsdeskundigen. ‘Het klopt. Wat je op een bepaald moment doet, is afhankelijk van wat je in het leven centraal stelt. Dat is voor iedereen verschillend. De ervaringsdeskundigen benadrukten nog het belang van communicatie, hoe betrek je cliënten erbij. En vanuit Vilans gezien denk ik dat we nog wel voor mensen met een beperking begrijpelijker kunnen maken hoe we de veranderingen zien, in taal en beeld.’
‘Dat mensen met een beperking onderdeel zijn van het gewone leven, dat is wat we heel graag willen’, besluit Renée. ‘Dat vraagt anders denken en doen van ons als maatschappij. Als professionals gelijkwaardig samenwerken met de buurt, familie of vrijwilligers dan zetten we een belangrijke stap. We zijn tenslotte allemaal onderdeel van de maatschappij en het systeem en dan kunnen professionals met een lach naar hun werk blijven gaan. Stop je vinger in die vijver en je ziet allemaal mooie kringen ontstaan.’
Lees meer over de transitie naar een toekomstbestendige gehandicaptenzorg.
Deel deze pagina via:
